Buikomvang voor man en vrouw: norm, meten en wat de grenzen betekenen

Welke buikomvang is normaal voor een man en voor een vrouw?

Voor volwassenen gelden aparte grenzen voor mannen en vrouwen. Thuisarts en het Voedingscentrum noemen precies dezelfde getallen ¹². Het Voedingscentrum spreekt van middelomtrek en gebruikt de woorden gezond, verhoogd en te hoog. Thuisarts gebruikt voor dezelfde grenzen de woorden gezond, overgewicht en obesitas ¹².

Een voorbeeld. Een man meet 97 cm. Dat is 97 − 94 = 3 cm boven de grens van gezond en 102 − 97 = 5 cm onder de grens van te hoog. Hij zit dus in de klasse verhoogd. Een vrouw die 83 cm meet, zit eveneens in de klasse verhoogd: 83 − 80 = 3 cm boven gezond en 88 − 83 = 5 cm onder te hoog.

De buikomvang is een aanvulling op de BMI, niet een vervanging. Het Voedingscentrum gebruikt de buikomvang in zijn rekenhulp alleen voor volwassenen van 19 tot en met 69 jaar die overgewicht of obesitas hebben ².

Waarom is de buikomvang belangrijk?

De Hartstichting schrijft dat vooral buikvet (visceraal vet) schadelijk is voor de gezondheid. Buikvet veroorzaakt meer ontstekingen. Die kunnen bloedvaten beschadigen en tot diabetes leiden, waardoor het risico op hart- en vaatziekten stijgt. De BMI toont niet waar het vet zit, daarom raadt de Hartstichting aan om ook je buikomvang te meten ³.

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt de buikomvang als een maat die naast de BMI gebruikt kan worden ⁶. Meer over dit vet vind je op visceraal vet.

Thuisarts vindt het extra belangrijk om gezonder te gaan leven bij een BMI boven 30, bij een extra dikke buik (vrouwen boven 88 cm, mannen boven 102 cm) en bij een of meer van de volgende aandoeningen: hoge bloeddruk, hart- of vaatziekte, diabetes en gewrichtsklachten ⁴.

Hoe meet je je buikomvang goed?

1. Sta rechtop. Zet je voeten iets uit elkaar ⁸.
2. Meet op blote huid. Leg een meetlint om je middel, op blote huid ².
3. Kies de plaats. Het Voedingscentrum meet tussen de onderste rib en de bovenkant van het bekken ². Thuisarts spreekt van het dikste deel van de buik ¹.
4. Trek niet strak. Trek het lint niet te strak aan ².
5. Lees af na het uitademen. Adem rustig uit en lees de waarde af ².
6. Herhaal onder dezelfde omstandigheden. Meet steeds op hetzelfde moment van de dag en op dezelfde manier, zoals de Consumentenbond aangeeft ⁸.

Je vindt in de bronnen dus twee beschrijvingen van de meetplaats. Het Voedingscentrum en de Consumentenbond noemen het gebied tussen onderste rib en bekken ²⁸. Thuisarts noemt het dikste deel van de buik ¹. Die twee plaatsen kunnen verschillen, vooral als je buik uitsteekt. Kies één plaats en houd die aan. Zo vergelijk je steeds hetzelfde. Wil je de uitkomst vergelijken met de grenzen van het Voedingscentrum, meet dan tussen rib en bekken.

Gelden de grenzen ook voor 60-plussers, 70-plussers en verschillende herkomst?

De grenzen hierboven gelden voor volwassenen van 19 tot en met 69 jaar ². Het Voedingscentrum schrijft dat ze voor mensen van 70 jaar en ouder te laag kunnen zijn en dat er geen vervangende waarden zijn afgesproken ². Voor 60- en 65-jarigen zijn de grenzen dus gewoon van toepassing.

Ook voor verschillende herkomstgroepen geldt het voorbehoud. Het Voedingscentrum noemt aangepaste waarden voor sommige groepen, zoals mensen van Latijns-Amerikaanse, Afrikaanse (ten zuiden van de Sahara) of Aziatische herkomst ². Welke waarden dat zijn, lazen wij niet in de bron, dus we noemen ze niet.

Voor de overgang of voor andere levensfases vonden wij geen bron met aparte grenzen voor de buikomvang. Heb je een vraag over jouw situatie, bespreek die dan met je huisarts.

Waarin verschillen de bronnen?

De Nederlandse bronnen komen overeen. Daarbuiten zie je kleine afwijkingen die vooral in de gekozen grenzen en meetplaatsen zitten. De tabel zet ze naast elkaar.

De cijfers kloppen dus grotendeels, maar de woorden en de eerste grens verschillen. Thuisarts en het Voedingscentrum geven twee drempels (94 en 102 cm bij mannen). IQWiG en Harvard noemen alleen de hogere drempel. Een waarde van 97 cm is dus verhoogd volgens de Nederlandse bronnen en onder de grens volgens IQWiG en Harvard. Wij kiezen er niet één als dé norm.

Zijn er andere maten dan de buikomvang alleen?

Ja. Gesundheitsinformation.de noemt de verhouding tussen taille en heupen. Een waarde vanaf 0,9 bij mannen of 0,85 bij vrouwen geldt als ongunstig ⁵. Een rekenvoorbeeld: een buikomvang van 90 cm en een heupomvang van 100 cm geeft 90 : 100 = 0,90. Voor een man is dat dus op de ongunstige grens.

Harvard Health noemt de verhouding tussen buikomvang en lengte. Een waarde van 0,4 tot 0,49 geldt als gezond, en volgens het artikel voorspelt de verhouding risicofactoren beter dan de BMI ⁷. Bij een lengte van 170 cm betekent dat 0,4 × 170 = 68 cm tot 0,49 × 170 = 83,3 cm. Dat is een eigen berekening en een Amerikaanse bron, geen Nederlandse norm.

Wat je ook gebruikt, de bron zegt hetzelfde: kijk naar meer dan één maat en naar de verandering. Harvard Health schrijft dat een gelijkblijvend gewicht met een groeiende buikomvang kan wijzen op meer vet of minder spiermassa ⁷. Over het vetaandeel in je lichaam lees je meer op de pagina vetpercentage.

Wat kun je doen als je buikomvang te hoog is?

Thuisarts baseert zich op de NHG-richtlijn overgewicht. De pagina adviseert een afspraak met je huisarts als je hulp wilt bij afvallen. De huisarts of praktijkondersteuner kan een plan maken voor gezonder eten, meer bewegen, beter slapen en omgaan met moeilijke dingen. Soms is een leefstijlprogramma met twee jaar begeleiding mogelijk ⁴.

Wij beloven geen snelle verandering in je buikomvang. In de bronnen die wij lazen staat geen termijn of aantal centimeters. Houd je voortgang bij met een vast meetmoment en bespreek het met je zorgverlener. Voor je gewicht op een rij kijk je ook naar de pagina wanneer wegen.

Veelgestelde vragen