Lichaamssamenstelling meten: BMI, vet, spieren en buikomvang

Waar begin je?

Je gewicht is één getal, maar je lichaam bestaat uit vet, spieren, water en botten. Elke meting kijkt naar een ander stukje. Deze gidsen leggen per meting uit wat een Nederlandse of internationale bron erover zegt, wat de meting niet vertelt en waar bronnen verschillende grenzen noemen. Ze stellen geen diagnose en vervangen geen gesprek met je huisarts of praktijkondersteuner.

De eenvoudigste start is BMI-tabel voor volwassenen, gevolgd door Buikomvang voor man en vrouw. Dat kost je een weegschaal, een lengtemaat en een meetlint. Wil je daarna weten wat een slimme weegschaal erbij kan doen, lees dan Weegschaal met vetpercentage.

Elke gids sluit af met bronnen en leesdatum. Zo kun je zelf nagaan waar een grens vandaan komt en de actuele versie opzoeken.

Gewicht en buik: de basis

BMI-tabel voor volwassenen zet de grenzen op een rij: een BMI van 18,5 tot 25 geldt als gezond gewicht, van 25 tot 30 als overgewicht en vanaf 30 als obesitas ¹. De gids rekent het gewicht per lengte uit en laat zien dat de BMI niets zegt over de verdeling van vet en spieren. Er is ook een verschil tussen bronnen: Thuisarts noemt één indeling zonder leeftijdsgrens, het Voedingscentrum verschuift het gezonde bereik voor 70-plussers naar 22 tot 28 ².

Daarom hoort er een tweede meting bij. Buikomvang voor man en vrouw legt uit hoe je goed meet. Onder 80 cm bij vrouwen en onder 94 cm bij mannen is de buikomvang gezond, daarboven is ze verhoogd en vanaf 88 cm bij vrouwen en 102 cm bij mannen te hoog ¹². Voor 70-plussers kunnen die grenzen te laag zijn, en voor mensen met een andere herkomst noemt het Voedingscentrum aangepaste waarden.

• BMI-tabel voor volwassenen: grenzen, gewicht per lengte en beperkingen

  Alle BMI-grenzen op een rij, het gewicht per lengte uitgerekend en wat de BMI niet vertelt.

• Buikomvang voor man en vrouw: norm, meten en wat de grenzen betekenen

  De grenzen voor mannen en vrouwen, hoe je goed meet en waar de Nederlandse bronnen van elkaar afwijken.

Vet en spieren: wat is normaal?

Een vaste Nederlandse norm voor het vetpercentage bestaat niet. Vetpercentage voor man en vrouw zet de waarden uit verschillende bronnen naast elkaar. Gesundheitsinformation.de noemt 8 tot 25 procent normaal voor mannen en 20 tot 35 procent voor vrouwen, de WHO-referentie voor obesitas ligt boven 25 procent bij mannen en boven 35 procent bij vrouwen, en Harvard Health schrijft dat er geen algemeen aanvaard normaalbereik bestaat. De gids kiest geen van die waarden als dé norm, omdat ze uit andere populaties en definities komen.

Visceraal vet is buikvet rond de organen dat je niet kunt knijpen. Het Voedingscentrum noemt buikvet een belangrijke risicofactor voor diabetes type 2 en hart- en vaatziekten ³. Een meetlint is de eenvoudigste schatting. De gids legt ook uit dat de score op een weegschaal per apparaat verschilt en dat je die alleen met eerdere waarden van dezelfde weegschaal vergelijkt.

Bij spieren is het beeld anders. Spiermassa meten meldt dat er geen Nederlandse tabel met normale spiermassa in procenten bestaat. De Europese richtlijn voor sarcopenie werkt met spierkracht, bijvoorbeeld een knijpkracht onder 27 kg bij mannen en onder 16 kg bij vrouwen ⁴. Spiermassa zelf wordt met DXA of BIA geschat.

• Vetpercentage voor man en vrouw: waarden uit bronnen, meetmethoden en grenzen

  Welke waarden bronnen noemen, waar ze verschillen en hoe betrouwbaar je vetpercentage thuis te meten is.

• Visceraal vet: wat het is, hoe je het inschat en wat een weegschaal wel en niet zegt

  Waarom buikvet meer telt dan vet elders, hoe je het met een meetlint inschat en wat je van een weegschaalscore mag verwachten.

• Spiermassa meten: normen, meetmethoden en spierverlies met de jaren

  Welke grenzen de Europese richtlijn voor spierverlies noemt, hoe je spiermassa schat en wat een weegschaal daarvan kan.

Energie, weegschaal en wegen

Basaal metabolisme berekenen rekent met de formule van Mifflin en St Jeor een uitgewerkt voorbeeld door en zet de uitkomst naast de energiebehoefte die het Voedingscentrum per leeftijd noemt ⁵. Een formule is een schatting die van je werkelijke verbruik kan afwijken.

Wie thuis wil meten, leest Weegschaal met vetpercentage. Zo’n weegschaal stuurt een zwakke stroom door je lichaam en schat daaruit vet, spieren en water. Studies laten grote verschillen tussen apparaten zien, en visceraal vet is volgens de bron de zwakste plek. Met een pacemaker gebruik je zo’n weegschaal niet zonder overleg met je arts.

Hoe vaak en wanneer je weegt, staat in Wanneer wegen. Het Voedingscentrum adviseert maximaal één keer per week, op dezelfde dag, bij voorkeur ’s ochtends na het toilet ⁵. Een Amerikaanse studie vond juist een voordeel bij dagelijks wegen, bij een andere groep en met een ander doel. Bij hartfalen geldt een ander advies, in overleg met je arts.

• Basaal metabolisme berekenen: formule, rekenvoorbeeld en energiebehoefte in Nederland

  De formule van Mifflin en St Jeor met een uitgewerkt voorbeeld, naast de energiebehoefte die het Voedingscentrum per leeftijd noemt.

• Weegschaal met vetpercentage: hoe bio-impedantie werkt, hoe betrouwbaar het is en hoe je kiest

  Hoe een slimme weegschaal vet, spieren en water schat, wat studies over de betrouwbaarheid zeggen en waar je op let bij de keuze.

• Wanneer wegen: het beste moment, hoe vaak en waarom je gewicht schommelt

  Het beste moment om te wegen, hoe vaak dat nodig is en wat een schommeling van je gewicht wel en niet betekent.

Vita als gerelateerd product

Bij dit thema past Chutex Vita, een slimme weegschaal die schattingen geeft om je ontwikkeling te volgen. Vita stelt geen diagnose, is geen vervanging voor DEXA en is niet bedoeld voor mensen met een pacemaker. Meer staat op de productpagina.

Veelgestelde vragen