Valpreventie voor ouderen: voor en na een val

Waar begin je?

Vallen komt vaak voor bij ouderen, en de gevolgen zijn groot genoeg om er vooraf over na te denken. Deze gidsen leggen uit wat Nederlandse bronnen erover zeggen. Ze noemen wat is onderzocht, wat niet, en waar bronnen elkaar aanvullen of een ander getal geven. Een gids vervangt geen gesprek met je huisarts, praktijkondersteuner of wijkverpleegkundige.

Kies je startpunt op basis van je situatie. Wil je een val voorkomen, begin dan bij Valpreventie voor ouderen thuis. Is er net iemand gevallen, ga dan direct naar Wat te doen na een val. Wil je weten hoe groot je risico is, begin dan bij Valrisico test voor ouderen.

Elke gids noemt aan het eind de bronnen met leesdatum. Zo kun je nagaan waar een bewering vandaan komt en zelf de actuele versie opzoeken.

Voor een val: risico inschatten en voorkomen

De basisgids Valpreventie voor ouderen thuis bundelt de maatregelen: bewegen, spierkracht en evenwicht oefenen, ogen laten controleren, schoenen, medicijnen bespreken en een veilig huis. De gids zet ook cijfers van VeiligheidNL naast elkaar en wijst erop dat een oudere factsheet en de huidige themapagina niet hetzelfde aantal spoedbezoeken noemen. De gids kiest niet tussen die twee.

Hoe groot het risico is, laat Valrisico test voor ouderen zien. Die gids beschrijft de drie stappen van de Valrisicotest van VeiligheidNL en de looptest over 4 meter. Een test geeft een inschatting en geen diagnose. Losse functietests zeggen volgens de bron op zichzelf te weinig, dus ze zijn een begin van het gesprek.

Bij oefenen helpt Evenwichtsoefeningen voor ouderen. Je ziet daar een verschil tussen de bronnen: de Gezondheidsraad noemt een minimum per week, terwijl VeiligheidNL en Thuisarts een dagelijkse gewoonte als streven noemen. De gids geeft ook aan dat onderzoeksuitkomsten groepsgemiddelden zijn en geen belofte voor jou.

Bang om te vallen? Dat kan zelf het risico vergroten doordat je minder gaat doen. Valangst bij ouderen beschrijft hoe professionals valangst herkennen en welke aanpakken in onderzoek werkten.

• Valpreventie voor ouderen thuis: wat je zelf kunt doen

  Bewegen, zien, medicijnen en een veilig huis: de maatregelen voor ouderen die zelfstandig wonen, met cijfers en bronnen.

• Valrisico test voor ouderen: zo schat je het valrisico in

  De drie stappen van de Valrisicotest, de looptest van 4 meter en wat een uitslag wel en niet zegt.

• Evenwichtsoefeningen voor ouderen: oefeningen thuis, frequentie en veiligheid

  Welke oefeningen Nederlandse bronnen noemen, hoe vaak je oefent en wat onderzoek zegt over minder vallen.

• Valangst bij ouderen: wat het is, hoe je het herkent en wat onderzoek zegt over de aanpak

  Bang om te vallen: wat de Nederlandse richtlijn, onderzoek en gezondheidsbronnen zeggen over herkennen en aanpakken.

Na een val: eerst rust, dan hulp

Wat te doen na een val geeft de volgorde: rustig blijven, je lichaam controleren, opstaan of hulp roepen. Het Rode Kruis en Thuisarts noemen verschillende drempels voor 112 en de huisarts, omdat ze verschillende vragen beantwoorden. De gids zet ze naast elkaar. Bij een vermoedelijke breuk of levensgevaar bel je 112 ¹.

Over bescherming van de heup gaat Heupbeschermers voor ouderen. Een heupbeschermer dempt de klap en voorkomt de val niet. De bronnen zijn het niet helemaal eens: een Cochrane-review ziet een effect in zorginstellingen en weinig of geen effect bij thuiswonenden, terwijl VeiligheidNL het bewijs te beperkt vindt voor een breed advies.

• Wat te doen na een val: rustig blijven, controleren, hulp halen

  De volgorde na een val: eerst rust, dan letsel controleren, dan opstaan of hulp roepen. Met de grenzen voor 112 en de huisarts.

• Heupbeschermers voor ouderen: wat zegt het onderzoek echt?

  Wat een heupbeschermer doet, wat het onderzoek per woonsituatie laat zien en waar de bronnen het niet over eens zijn.

Voor naasten: hoe je de gidsen samen gebruikt

Help je een ouder of een buur, dan hoef je niet alle gidsen te lezen. Begin met Valrisico test voor ouderen als je wilt weten waar de zorgen vandaan komen. Daarna past Evenwichtsoefeningen voor ouderen bij iemand die wil oefenen. Merk je dat iemand minder naar buiten gaat uit angst, lees dan samen Valangst bij ouderen.

Praten over vallen is gevoelig. Een vaste vraag van de huisarts of praktijkondersteuner kan een rustiger aanleiding zijn dan een gesprek aan de keukentafel. Noem wat je ziet, zoals struikelen, steun zoeken langs meubels of een verandering in hoe iemand loopt, en laat de keuze bij de persoon zelf. De gidsen geven geen oordeel over wie wat moet doen. Ze laten zien wat de bronnen zeggen, zodat jullie samen kunnen kiezen en weten wat je vraagt aan een zorgverlener.

Elder als gerelateerd product

Bij dit thema past Chutex Elder, een airbagvest dat de impact van een gedetecteerde val kan verminderen. Elder voorkomt niet dat je valt, roept geen hulp op en vervangt geen personenalarmering. Meer over het vest staat op de productpagina.

Veelgestelde vragen